De Boschplaat op Terschelling: Broedkolonies van de lepelaar
Stel je voor: je staat op een zandstrand, de wind waait zachtjes door je haren en in de verte hoor je een zacht, gorgelend geluid. Je tilt je verrekijker op, een Swarovski EL 8x32, en je ziet ze: tientallen lepelaars die rustig foerageren in de ondiepe plassen van de Boschplaat.
Dit is niet zomaar een plek; het is een van de belangrijkste broedkolonies van de lepelaar in Nederland. Als vogelliefhebber voel je meteen die speciale energie. De Boschplaat op Terschelling is een plek waar natuur en vogels kijken samenkomen op een manier die je niet snel vergeet.
Het is een ruig, ongerept gebied dat een thuis biedt aan zeldzame vogels. En de lepelaar?
Die is hier koning.
Wat is de Boschplaat precies?
De Boschplaat is een breed strand en duingebied aan de oostkant van Terschelling.
Het is een officieel natuurgebied, beheerd door Staatsbosbeheer, en het staat bekend om zijn uitgestrekte zandvlaktes en kwelders. Dit gebied is ontstaan door de aanwas van zand en slib, waardoor een uniek landschap is gevormd waar zee en land elkaar ontmoeten. Wat het zo bijzonder maakt voor vogels, en dus voor ons als vogelaars, is de combinatie van rust en voedsel.
De ondiepe plassen en moddervlaktes zitten vol met kleine visjes, garnalen en wormen. Dat is het perfecte buffet voor de lepelaar.
En omdat het gebied relatief ongestoord is, voelen vogels zich er veilig genoeg om te broeden.
De Boschplaat is geen park met paden. Het is wild en soms onbegaanbaar. Je loopt er letterlijk over het strand, door het duin en soms door het water. Die ruigheid maakt het tot een paradijs voor de serieuze vogelaar. Je bent hier niet om even snel een lijstje af te vinken; je bent hier om de natuur echt te beleven.
Waarom de Boschplaat zo belangrijk is voor lepelaars
De lepelaar (Platalea leucorodia) is een prachtige vogel met een unieke snavel.
Die snavel lijkt op een lepel en is perfect om door het modderige water te zwemmen en kleine diertjes op te vissen. In Nederland broeden lepelaars vooral in de Biesbosch en op een paar Waddeneilanden.
De Boschplaat op Terschelling is een van die cruciale broedplaatsen. Waarom is dat zo belangrijk? Omdat lepelaars gevoelig zijn voor verstoring. Ze hebben rust nodig tijdens het broeden.
De Boschplaat biedt die rust. Het gebied is groot en de menselijke activiteit is beperkt.
Hierdoor kunnen kolonies zich stabiel ontwikkelen. Zonder dit soort gebieden zou de lepelaar het moeilijk krijgen in Nederland. Als vogelaar speel je hier een rol.
Door verantwoord te kijken, zorg je dat de vogels niet worden gestoord. Je houdt afstand, gebruikt een goede verrekijker en geniet in stilte.
Zo help je mee aan het behoud van deze prachtige broedkolonies. Het is een wisselwerking: jij geniet van de vogels, en de vogels profiteren van jouw respect voor hun leefgebied.
Hoe de lepelaar leeft op de Boschplaat
De lepelaar is een echte groepsbroeder. Op de Boschplaat verzamelen ze zich in kolonies, vaak in laag struikgewas of op de grond. Een kolonie kan wel enkele tientallen tot honderden paren tellen.
Het is een drukte van jewelste als je er met je verrekijker naar kijkt: vogels die takken aanvoeren, partners die elkaar veren, en jonge lepelaars die bedelen om voedsel.
Het broedseizoen begint in maart of april. De lepelaars komen dan terug van hun winterverblijf in Afrika.
Ze bouwen nesten van takken en planten, meestal in beschutte gebieden. Op de Boschplaat zie je ze soms nestelen in de duinpannen, waar ze beschut zijn tegen de wind. Het is fascinerend om te zien hoe ze samenwerken om de kolonie te beschermen.
Wat je als vogelaar moet weten: lepelaars zijn gevoelig voor geluid en beweging.
Als je te dichtbij komt, kunnen ze schrikken en zelfs het nest verlaten. Daarom is het essentieel om afstand te houden. Een goede verrekijker, zoals een Zeiss Victory SF 8x42, is hier onmisbaar. Je kunt de vogels vanaf een veilige afstand bekijken zonder ze te verstoren.
Let op: de Boschplaat is een beschermd gebied. Blijf op de aangewezen paden en volg altijd de instructies van Staatsbosbeheer.
Praktische tips voor je bezoek
Als je naar de Boschplaat gaat, bereid je dan goed voor. Het weer op Terschelling kan snel omslaan.
Neem dus warme kleding mee, ook in de zomer. Een windjack en waterdichte schoenen zijn essentieel.
Je loopt veel over zand en soms door plassen, net als in de vogelgebieden van de Westlandse kust, dus goede schoenen maken het verschil. Hier is een checklist voor je bezoek: Plan je bezoek rond zonsopkomst of zonsondergang. Dan zijn vogels het actiefst en is het licht prachtig. De Boschplaat is het hele jaar te bezoeken, maar voor lepelaars is het broedseizoen (april-juli) het mooist.
- Verrekijker: Kies een model met een goede lichtsterkte, zoals de Swarovski EL 8x32 of de Zeiss Victory SF 8x42. Deze kosten tussen de €1.500 en €2.500, maar zijn elke euro waard voor scherpe beelden.
- Camera: Een compacte camera met zoomlens is handig voor fotograferen op afstand. Denk aan een Canon PowerShot SX70 HS (ongeveer €500).
- Notitieboekje: Schrijf wat je ziet. Noteer soorten, aantallen en gedrag. Dit helpt je later herinneren.
- Verrekijkerriem: Een comfortabele riem, zoals die van Peak Design, maakt het dragen van je kijker makkelijker (kost ongeveer €50).
- Water en snacks: Er zijn geen voorzieningen op de Boschplaat, dus neem genoeg mee.
Parkeer bij de hoofdingang en volg de bordjes naar het strand. Het is ongeveer 20 minuten lopen naar de plekken waar de lepelaars zitten.
Alternatieven en variaties voor vogelaars
Niet iedereen heeft een budget van €2.000 voor een verrekijker. Geen zorgen, er zijn betaalbare opties die nog steeds goed werken op de Boschplaat.
De Vortex Diamondback 8x42 kost bijvoorbeeld rond €300 en biedt een scherp beeld voor beginners. Of de Nikon Monarch 5 8x42, voor ongeveer €400. Beide zijn licht en compact, ideaal voor lange wandelingen.
Als je serieus wilt vogelen, overweeg dan een spotting scope voor extra vergroting.
Een model zoals de Kowa TSN-883 met een statief kost rond €1.500. Hiermee kun je lepelaars van ver bekijken zonder ze te storen. Maar voor de Boschplaat is een goede verrekijker vaak al genoeg. Wil je meer uit je bezoek halen?
Boek een excursie met een gids. Staatsbosbeheer organiseert soms vogelwandelingen op Terschelling, kost ongeveer €15 per persoon.
Of sluit je aan bij een lokale vogelclub. Zo leer je niet alleen over lepelaars, maar ook over andere soorten zoals de scholekster of de bontbekplevier. Variatie in je uitrusting en aanpak maakt vogelen leuker en leerzamer.
Conclusie: Geniet met respect
De Boschplaat op Terschelling is een juweel voor vogelaars, net als de gebieden voor vogelen in de duinen van Texel.
De broedkolonies van de lepelaar laten zien hoe veerkrachtig de natuur kan zijn. Met de juiste uitrusting, zoals een verrekijker van Swarovski of Zeiss, en een respectvolle houding, beleef je hier onvergetelijke momenten.
Neem de tijd, kijk goed en laat de vogels met rust. Zo draag je bij aan hun toekomst. Dus pak je spullen, reis af naar Terschelling of ga vogels kijken in de Gelderse Poort en ervaar de magie van de natuur. Je zult terugkomen met verhalen en foto's die een leven lang meegaan.
En wie weet, spot je wel een lepelaar die net een visje vangt.
Dat is waar het allemaal om draait: verbinding met de natuur.