Waarom de putter dol is op kaardebol en distels in de tuin
Stel je voor: je staat in je tuin, met je verrekijker (misschien wel een Swarovski NL Pure of een scherp geprijsde Vortex Diamondback) om je nek.
Je bent net begonnen met birdwatching en je hoopt op een leuk vogeltje. En ja hoor, daar is ie! Een klein, felrood mannetje met een snavel als een kruisboog. De putter. Een prachtige verschijning. Maar wat doet hij daar?
Hij hangt aan een stekelige bol en trekt eraan. Waarom doet hij dat?
Het antwoord ligt in de natuur: kaardebol en distels. Dit is het verhaal van de putter en zijn favoriete tuinbuffet.
De putter: een vleugje rood in je tuin
De putter (Carduelis carduelis) is voor veel beginnende vogelaars een echte eye-catcher.
Hij is onmisbaar door zijn rode gezicht, zwarte kruis en de gele vlek op zijn vleugel. Hij is een echte zangvogel die je vaak in groepjes ziet, vooral in de winter. Ze zijn dol op zaden.
Vooral zaden die in de natuurlijke balans van de tuin voorkomen. Ze zijn niet kieskeurig, maar ze hebben een voorkeur voor specifieke planten.
De putter is een 'zaadeter' in hart en nieren. Zijn snavel is er perfect op gebouwd.
Hij is slank en puntig. Ideaal om tussen de schilletjes van zaden te prikken. Waarom is deze vogel zo speciaal voor de tuinvogelaar? Omdat hij zo actief is.
Je ziet hem niet alleen zitten. Je ziet hem werken.
Hij is een echte doorzetter. Als hij een voederplek ontdekt met zijn favoriete eten, dan kom hij terug. En niet alleen hij, maar zijn hele familie.
Het is een genot om naar te kijken. Zeker als je je verrekijker erop richt en ziet hoe hij met precisie het zaad uit de bloem trekt.
Je ziet dan direct het verschil met andere vogels. De putter is een specialist. En die specialisatie begint bij de planten die hij kiest.
Waarom kaardebol en distels het favoriete menu zijn
Het draait allemaal om de zaden. De putter heeft energie nodig.
Vooral in de winter en het vroege voorjaar. Kaardebol (Dipsacus fullonum) en distels (zoals de akkerdistel) bieden precies wat hij zoekt.
De kaardebol is die stekelige bloem die je langs slooten en weilanden ziet. Hij bloeit in de zomer en produceert honderden kleine zaden. Die zaden zitten verstopt in de bloemhoofdjes. De putter heeft een slimme techniek.
Hij kruipt op de bloem en hangt er dan ondersteboven bij. Zo kan hij met zijn snavel de zaden eruit peuteren.
Het is een soort klimmen en trekken. Distels zijn de 'verwanten' van de kaardebol. Ze zijn net iets stekeliger.
Maar voor de putter maakt dat niet uit. De zaden zijn net zo voedzaam.
Ze zitten vol olie en vetten. Dat is brandstof voor de koude dagen.
In de vogelwereld noemen we dit 'zaadvoerders'. De putter is hier een koning in. Hij kan beter overweg met stekelige bloemen dan een merel of een mus.
Die zijn meer van wormen of bessen. De putter heeft de juiste snavel en techniek, zeker wanneer je kiest voor speciaal voer in een distelsilo.
Hij is als een sleutel die precies in het slot past. Het is de perfecte match tussen vraag en aanbod in de natuur.
De putter is een echte kunstenaar. Zijn snavel is een fijn instrument. Hij kan zaden uit de kleinste hoekjes van een distelbloem halen.
Hoe je de putter naar je tuin lokt
Wil je deze prachtige vogel in je tuin? Dan moet je ze het juiste aanbieden.
Je kunt natuurlijk een vogelhuisje ophangen, maar de putter is geen echte nestelaar in een kastje.
Hij bouwt zijn nest liever in een struik of boom. Wat wel werkt is een goede voederplek. Zeker in de winter.
Een voedertafel met een goede zadenmix helpt. Maar om ze echt te lokken, moet je de natuur imiteren. Zaai of plant kaardebol en distels. Dit kan in een speciaal 'insecten- en bloemenmengsel'.
Je vindt deze zaden bij tuincentra of webshops als Cruydthof. Ze kosten ongeveer €4 tot €8 per zakje.
Een andere manier is het kopen van losse zaden. Zonnebloempitten zijn ook populair, maar de putter houdt van de wat kleinere zaden.
Pijpenkruid en klaproos zijn ook goede opties. Als je de zaden koopt, let dan op de kwaliteit. Met de beste verrekijker voor de tuin zie je pas echt goed welke vogels van deze zaden smullen.
Kies voor een mix met een hoog aandeel oliehoudende zaden. Je kunt ook speciale 'putterzaad' kopen.
Dat is vaak een mengsel van kardoen en distelzaden. Dit kost vaak tussen de €5 en €10 per kilo. Zorg dat de zaden droog blijven.
- Stap 1: Zaai kaardebol in het voorjaar (maart/april). Het kiemt snel.
- Stap 2: Laat de bloemen staan. Ook als ze uitgebloeid zijn. De zaden blijven zitten tot in de winter.
- Stap 3: Hang een voederhuisje op met zaden. Zet het op een plek waar je goed zicht hebt.
- Stap 4: Wees geduldig. Het kan even duren voordat ze je tuin ontdekken.
De beste plek in de tuin
Een voederhuisje met een schuin dak is ideaal. De plek is cruciaal.
De putter voelt zich veilig als er dekking in de buurt is.
Plant de kaardebol dus niet midden in een kale vlakte. Zet hem bij een heg of een struik. Zo kunnen de vogels snel schuilen als er een roofvogel overvliegt.
Ze houden van open plekken, maar wel met veiligheid. Als je een voederplek maakt, zorg dan dat die niet te veel wind vangt. Een hoekje bij het terras is vaak goed. Je kunt ze dan ook vanuit huis bekijken.
Gebruik je verrekijker om te zien of ze al komen. Ze zijn erg nieuwsgierig.
Alternatieven en prijzen voor de vogelliefhebber
Als je geen ruimte hebt om te zaaien, of als je direct resultaat wilt, zijn er andere opties. Je kunt kant-en-klare zaden kopen. De merken als Swenyo of Wildona zijn bekend in de vogelwereld.
Een zak van 5 kg hoogwaardige zaden kost ongeveer €15 tot €25.
Dit is vaak voordeliger dan kleine zakjes. Je kunt ook speciale 'stekelige' vogelbolletjes kopen.
Dit zijn vetbollen met zaden in een net. De putter kan hier goed aan plukken. Deze vetbollen kosten ongeveer €2 tot €4 per stuk.
Een andere variant is het plaatsen van een 'zaadbal'. Dit is een balletje van zaad en vet.
Hang dit op in een boom. De putter zal erop afkomen. Ook zijn er speciale 'distelvoeders'. Dit zijn voeders die specifiek zijn gemaakt voor distelvogels en bieden het beste vogelvoer voor de putter.
Ze hebben een fijnmazig rooster waar de snavel goed bij kan. Prijzen voor deze speciale voeders liggen tussen de €10 en €20.
Het is een investering, maar je trekt er wel specifieke vogels mee aan.
Het is de moeite waard als je echt een putter wilt zien.
Praktische tips voor de beginnende vogelaar
Als je deze kleurrijke vogel wilt verwelkomen, moet je weten hoe je de putter naar je tuin lokt.
Ten eerste: vogels zijn schuw. Maak geen lawaai. Blijf rustig zitten. Gebruik je verrekijker om ze te bekijken, niet je ogen. Ten tweede: water is net zo belangrijk als eten.
Een vogelbadje of een ondiepe schaal met water trekt veel vogels. Ze willen niet alleen eten, maar ook drinken en badderen.
Zet het badje op een open plek, maar wel in de schaduw van een struik.
Hou er rekening mee dat het soms even duurt voordat de vogels je tuin vinden. Vooral als je in een nieuwbouwwijk woont. De natuur moet zich eerst settelen. Wees consistent. Blijf voeren, ook als het even stil is.
De vogels vertellen het elkaar. Zodra één putter je tuin ontdekt, volgen er vaak meer.
En tot slot: geniet ervan. Kijk niet alleen naar de vogel. Kijk naar wat hij doet.
Hoe hij eet, hoe hij vliegt, hoe hij communiceert. Dat is het echte plezier van vogels kijken.