Vogels spotten in de polders van de Tielerwaard: De Steendert bij Ophemert
Stel je voor: je staat in de vroege ochtend, de geur van vochtige klei hangt in de lucht. De zon breekt net door boven de weilanden van de Tielerwaard.
In de verte hoor je een groenling kwetteren en een grasmus laat zijn ingewikkelde lied horen.
Dit is vogels kijken op z’n best. Even weg uit de dagelijkse drukte, de focus op de natuur. De Steendert bij Ophemert is zo’n plek die je moet voelen en beleven.
Je hoeft geen expert te zijn om hier te genieten, je hoeft alleen maar je ogen en oren open te doen. En misschien een goede verrekijker, natuurlijk.
Waarom De Steendert zo speciaal is
De Tielerwaard is een uitgestrekt polderlandschap, een mozaïek van weilanden, sloten en boerengrenzen. Vogels voelen zich hier thuis omdat er volop voedsel en beschutting is.
De Steendert, een gebiedje bij het dorp Ophemert, is een typisch voorbeeld van zo’n vogelrijke streek.
Je vindt hier weilandvogels, maar ook vogels die afhankelijk zijn van water en rietkragen. Door de ligging nabij de Waal is het ook een trekpleister voor trekvogels in het voor- en najaar. Waarom is vogels kijken hier zo belangrijk?
Omdat je in de gaten houdt hoe het met de natuur gaat. De Boerenzwaluw en de Patrijs hebben het zwaar in Nederland. In de Steendert kun je ze nog zien. Door te kijken en te tellen, help je mee aan bescherming.
Je ziet met eigen ogen hoe de cyclus van het jaar werkt.
In het voorjaar hoor je de roep van de Tureluur, in de zomer zie je jonge eenden tussen het riet. Het is een levend schilderij.
De beste plekken en soorten om te zien
Je begint het beste bij de parkeerplaats aan de rand van het gebied.
Vanuit daar loop je rustig een pad in. De eerste kilometers zijn open weiland. Kijk vooral goed op de afrasteringen.
Daar zitten vaak Gele Kwikstaarten en Boomleeuweriken op de draad. Ze zingen luid, vooral in de lente.
De Gele Kwikstaart herken je aan die opvallende staart die constant heen en weer beweegt.
Een makkelijke soort om mee te beginnen. Loop verder richting de waterkant. De sloten hier zijn breed en bevatten veel riet. Dit is het domein van de Bruine Kiekendief.
Je ziet ze niet altijd, maar hun karakteristieke glijvlucht boven het riet is onmisbaar. Houd ook de kanten van de sloten in de gaten.
Daar scharrelen Grond-eenden rond. Ze zijn wat schuwer dan de Wilde Eend, dus neem de tijd. Als je stil bent, hoor je het zachte gorgelen van de mannetjes.
De Steendert is ook een goede plek voor steltlopers. Net als bij de vogelplas bij de Marmelhorst zoeken de Kievit en de Grutto hier in de weilanden naar wormen.
De Grutto is makkelijk te herkennen aan zijn lange, opwaarts gebogen snavel en zijn roep: 'Grutto, grutto!'. Het is de boerenzwaluw van de wei. Zie je een vogel met een witte buik en een roestige kop?
Dan is het waarschijnlijk een Tureluur. Die zie je vaak alleen of in paren.
Soortenlijst voor de beginnende vogelaar
- Grutto: De koning van de wei. Groot, bruin, lange snavel.
- Kievit: Herkenbaar aan de witte streep boven de ogen en de kievitstreep op de kop.
- Gele Kwikstaart: Geel en grijs, kwetterend, zit op draden en schuttingen.
- Grasmus: Bruinig, vaak hoog in een struik. Zingt prachtig maar is wat schuw.
- Wilde Eend: Overal waar water is. De man heeft een groene kop.
- Bonte Kraai: Herkenbaar door de witte vlekken bij de snavel en op de vleugels.
Wat je nodig hebt: spullen die helpen
Je kunt prima vogels kijken met je blote ogen, maar een verrekijker maakt het een stuk leuker. Net als bij vogels spotten in de polders van de Krimpenerwaard, zijn de dieren in de Tielerwaard vaak ver weg op de weilanden.
Een goede verrekijker haalt ze dichterbij. Je hoeft niet meteen de duurste te kopen.
Er is voor elke portemonnee wat wils. Bedenk je vooral wat voor type vogelaar je bent. Ga je vaker op pad, of is dit een experiment?
Een veelgehoorde tip is: koop een verrekijker met 8x vergroting en een objectief van 42mm. Dit is een gouden standaard. Je hebt een helder beeld, ook bij schemer. Een voorbeeld van een topkijker voor serieuze amateurs is de Vision 8x42.
Die kost ongeveer €650. Hij is waterdicht en geeft scherpe kleuren.
Als je net begint, hoef je dat bedrag niet uit te geven. De CF 8x42 is een uitstekende instapper voor rond de €250.
Je ziet verschil in glas en behuizing, maar voor de Tielerwaard volstaat dit prima. Er zijn ook compactere modellen, de zogenaamde 'roofvogelkijkers'. Die zijn kleiner en lichter.
Denk aan de UV 8x32. Handig als je ook andere dieren wilt spotten, maar voor de verre weilanden is een groter objectief (42mm) vaak beter.
Let op het gewicht. Een zware kijker hangt na een uur al zwaar om je nek. Een draagriem is essentieel.
Prijsindicaties op een rij
- Budget (€100 - €200): Prima voor de eerste keer. Denk aan merken als Bresser of een basismodel van Nikon. Vergroting 8x42 of 10x42. Let op: bij minder licht wordt het beeld snel korrelig.
- Middenmoot (€250 - €500): De sweet spot. Merken zoals Vanguard of Pentax. Veel lichtinval, scherp beeld, robuust. Dit is de prijsklasse voor de serieuze hobbyist.
- Topklasse (€600+): Zeiss, Swarovski of Leica. Extreem helder, perfect voor de vroege vogel in de schemer. De Swarovski CL 8x30 is een droom voor velen, prijs rond de €1200.
Een verrekijker met een scherpstelling op 2 meter is ideaal voor vogels in de bomen en op struiken. Naast een verrekijker is een goed vogelgidsje onmisbaar.
De vogelgids van Sovon (de Nederlandse versie) is de standaard. Je kunt ook apps gebruiken zoals 'Vogelgids Nederland'.
Die herkennen zelfs het geluid van een vogel. Een notitieboekje en een pen om je waarnemingen op te schrijven, maken het plaatje compleet. Zo bouw je je eigen lijstje op.
Praktische tips voor een geslaagde dag
De beste tijd om te vogelen is vroeg in de ochtend, net na zonsopkomst. Dan zijn vogels het actiefst en hoor je ze het best.
In de zomer is het al vroeg licht, dus je hoeft niet perse om 4 uur op.
Rond half 7 ben je al prima. 's Avonds vlak voor zonsondergang is ook een magisch moment. De vogels gaan dan nog één keer eten voor het donker wordt.
De Steendert is dan vaak stil en sfeervol. Kleed jezelf op de temperatuur, maar bedenk dat het in de polder vaak wat harder waait.
Een windjack is geen overbodige luxe. Draag schoenen die vies mogen worden. Je loopt vaak over graspaden die in de herfst of licht nat zijn. Neem water en een koekje mee.
Er is in de Steendert geen horeca, dus je moet het zelf meenemen.
Stilte is je grootste vriend. Vogels schrikken van lawaai. Dus telefoon op stil, en zacht praten.
Ga zitten op een bankje of een picknickkleed en wacht af. De vogels komen vanzelf. Als je een roofvogel ziet, zoals een Buizerd of een Torenvalk, blijf dan vooral staan.
Probeer niet te dichtbij te komen. Pak je verrekijker en geniet van het moment.
Maak eventueel een foto, maar de ervaring is belangrijker. Vergeet niet om om je heen te kijken. De insecten zijn ook de moeite waard.
Zie je een libelle? Dan is de kans groot dat er vogels in de buurt zijn die daarop jagen.
Samenvatting en laatste aanmoediging
De Steendert bij Ophemert is een prachtige startplek voor iedereen die wil beginnen met vogels kijken. De soorten zijn herkenbaar, de omgeving is open en overzichtelijk. Je hebt geen dure spullen nod