Vogels spotten in de polders van de Betuwe: De vogelplas bij de Marmelhorst
Stel je voor: je staat midden in de Betuwe, de geur van vers gemaaid gras hangt in de lucht en het enige wat je hoort is het zachte ritselen van riet en verre eendenkrijs.
Dit is vogels spotten op z’n best, zonder drukte, gewoon pure natuur. De vogelplas bij de Marmelhorst is zo’n plek die je moet kennen als je van vogels kijken houdt. Het is een compact waterpartijtje, verscholen tussen de fruitboomgaarden, en het barst van het leven. Je kunt hier uren blijven staan, verrekijker in de hand, en telkens weer iets nieuws ontdekken.
Waarom deze plas jouw volgende hotspot is
De vogelplas bij de Marmelhorst is een typisch voorbeeld van een polderlandschap dat is omgetoverd tot vogelparadijs. Het water trekt allerlei soorten aan, van eenden en ganzen tot zangvogels in de oeverbegroeiing. Het is belangrijk om te weten dat deze plas relatief klein is, maar des te intenser bevolkt.
Je kunt hier makkelijk een uurtje of drie blijven zonder dat je je verveelt.
Het is een ideale plek voor beginnende vogelaars, maar ook doorgewinterde ornithologen vinden er hun rust. Waarom is deze plek zo speciaal?
Omdat het een micro-ecosysteem is dat het hele jaar door bruist van leven. In het voorjaar hoor je de tjiftjaf en de fitis, in de herfst trekken spreeuwen en vinken voorbij en in de winter zitten hier duizenden smienten en wilde eenden. Je hebt geen grote afstanden nodig om veel te zien.
De Marmelhorst ligt bovendien makkelijk bereikbaar, met parkeerplaatsen op loopafstand. Je hoeft geen uren te hiken om iets moois te zien.
Hoe de vogelplas werkt: wat je kunt verwachten
De plas zelf is ongeveer 1,5 hectare groot, met een diepte van gemiddeld 1,5 meter. Rondom loopt een smal pad door het riet en langs de weilanden. Vanaf de zuidoever heb je het beste zicht op het open water.
De noordkant is wat dichter begroeid en trekt meer zangvogels aan. Je kunt hier makkelijk een route lopen van 500 meter en toch alles zien wat je wilt zien.
De werking van zo’n polderplas is simpel: het water trekt vogels aan die voedsel zoeken of rusten. In de zomer zitten hier libellen en waterjuffers, die op hun beurt weer roofvogels aantrekken.
In de winter is het vooral een slaapplaats voor eenden en ganzen. Je ziet hier regelmatig een blauwreiger stilletjes langs de oever scharrelen. Soms vliegt er een bruine kiekendief laag over de plas, op zoek naar prooi.
De begroeiing rondom de plas is typisch polder: riet, wilgen en hier en daar een berk.
Dit zorgt voor schuilplekken en nestgelegenheid. Je kunt hier dus ook insecten en kleine zoogdieren tegenkomen, die weer roofvogels aantrekken. Het is een levendige plek zonder dat het druk aanvoelt. De combinatie van water, riet en weiland maakt het tot een ideaal vogelgebied.
Uitrusting: wat je nodig hebt om optimaal te genieten
Je hoeft niet veel spullen mee te nemen, maar een goede verrekijker is essentieel. Een compact model zoals de Vortex Diamondback HD 8x42 is perfect voor deze plek.
Deze kijker kost ongeveer €250 en is licht genoeg om de hele dag mee te lopen.
De 8x vergroting geeft je een stabiel beeld, terwijl de 42mm objectieflens voldoende licht doorlaat voor vroege ochtend- of late avondsessies. Als je van plan bent om ook in de schemering te kijken, kies dan voor een 8x42 of 10x42 model met een goede lichttransmissie. Een tweede optie is een verrekijker van Swarovski, zoals de CL Pocket 8x25.
Deze is compacter, maar wel duurder (rond de €1.200). Ideaal als je licht wilt reizen, maar voor de Betuwe is een grotere kijker vaak fijner.
Voor beginners is de Nikon Prostaff 3S 8x42 een goede keuze, rond de €150. Deze is robuust en heeft een helder beeld, perfect voor dagelijks gebruik. Naast een verrekijker is een vogelgids handig. De Standgids van de Nederlandse Vogels is een must-have, met prijzen vanaf €30.
Een telescoop is niet nodig bij deze plas, omdat de afstanden klein zijn.
Wel kun je een statief meenemen als je langere tijd wilt blijven zitten. Neem ook een notitieboekje mee om waarnemingen te noteren. Dit helpt je om vogels beter te herkennen en je kennis uit te breiden.
Verder is een comfortabele wandelschoen belangrijk, want het pad is soms modderig. Kies voor waterdichte schoenen met goede grip.
Neem een fles water en wat te eten mee, er zijn geen voorzieningen in de directe omgeving. Een hoed of pet beschermt je tegen de zon. En vergeet je camera niet, als je die hebt. Een compactcamera met zoomlens is vaak al voldoende voor deze plek.
Praktische tips voor je bezoek
De beste tijd om te gaan is vroeg in de ochtend, tussen 7 en 10 uur. Dan zijn vogels het actiefst en is het licht mooi zacht. In de middag kan het drukker worden met wandelaars, maar de vogels blijven wel actief.
In de winter kun je ook in de middag gaan, want dan trekken ganzen en eenden vaak naar de plas om te rusten.
Parkeer je auto bij de Marmelhorst, aan de rand van de polder. Vanaf daar loop je in vijf minuten naar de plas.
Het pad is verhard, maar de laatste meters zijn onverhard. Neem je verrekijker al mee in de hand, want je kunt tijdens het vogels spotten in de polders onderweg al veel zien. Begin bij de zuidoever, waar je het open water goed kunt overzien.
Loop daarna langzaam langs de noordkant, waar je meer schuilplekken vindt. Let op de geluiden.
Veel vogels hoor je voordat je ze ziet. De tjiftjaf herken je aan zijn snelle ‘tjif-tjif-tjaf-tjaf’. De fitis maakt een helder ‘tieuw-tieuw’. Oefen deze geluiden thuis via een app zoals BirdNET of de Vogelgids Nederland.
Zo herken je ze sneller in het veld. Neem de tijd om stil te staan en te luisteren.
Soms zie je pas na tien minuten een vogel opduiken. Houd rekening met het weer.
In de zomer is het warm, dus neem zonnebrand en een hoed mee. In de winter kan het koud en winderig zijn, dus kleed je warm aan. Neem handschoenen en een muts mee.
Als het regent, is een regenjas of poncho handig. De plas is het hele jaar toegankelijk, maar in de winter kan het pad modderig zijn. Draag dus stevige schoenen.
Respecteer de natuur. Blijf op het pad, raak geen nesten aan en houd je hond aangelijnd.
Neem je afval mee terug. De vogelplas is een kwetsbaar gebied, dus wees voorzichtig.
Als je vogels ziet, blijf op afstand en gebruik je verrekijker om ze te bekijken. Druk niet te dichtbij, want dat verstoort de vogels. Geniet met respect.
Verschillende vogelsoorten die je hier kunt zien
De vogelplas bij de Marmelhorst telt een indrukwekkende lijst aan soorten. In het voorjaar broeden hier de wilgenuil en de rietzanger.
In de zomer zie je libellen en waterjuffers, en soms een ijsvogel die voorbij schiet. Net als bij het vogels kijken in de Tielerwaard, trekken hier in de herfst spreeuwen en vinken in grote groepen over. In de winter zitten hier duizenden smienten en wilde eenden. Enkele hoogtepunten op een rij:
Elke maand is er wel iets te beleven. In maart zie je de eerste trekvogels terugkomen, in september trekken de eerste ganzen voorbij.
- Blauwreiger: vaak te zien langs de oever, op zoek naar vis.
- Bruine kiekendief: vliegt laag over de plas, vooral in de zomer.
- Tjiftjaf en fitis: algemene zangvogels in het voorjaar.
- Wilde eend en smient: massaal aanwezig in de winter.
- Ijsvogel: zeldzaam, maar wel af en toe te zien.
In december zitten er soms meer dan duizend eenden op de plas.
Het is de moeite waard om regelmatig terug te komen en de veranderingen in de gaten te houden. Je leert de plek steeds beter kennen en ziet steeds meer.
Afronding: ga zelf op ontdekking
De vogelplas bij de Marmelhorst is een plek voor iedereen die van vogels kijken houdt. Je hebt geen dure spullen nodig, alleen een verrekijker en een beetje geduld