Zilverplevier in winterkleed: Het verschil met de Goudplevier
Je staat in de koude wind op de Waddenzee, verrekijker om de nek. Voor je trippelt een groep plevieren over het slik. Goud of zilver?
In de zomer is het verschil zo klaar als een klontje, maar in de winter?
Dan wordt het een stuk lastiger. De Zilverplevier en de Goudplevier lijken in hun winterkleed sprekend op elkaar. Toch zijn er duidelijke verschillen die je, met een beetje oefening, makkelijk ziet. Wij helpen je op weg.
De Zilverplevier en Goudplevier in vogelvlucht
De Zilverplevier (Pluvialis squatarola) is een forse, stevige steltloper. De Goudplevier (Pluvialis apricaria) is iets kleiner en fijner gebouwd.
In de zomer zie je meteen het verschil: de Zilverplevier heeft een zwarte buik en staart, de Goudplevier een goudgele, gespikkelde borst. In de winter veranderen beide soorten in een grijs-wit camouflagekleed. De Zilverplevier is dan vooral egaal lichtgrijs, terwijl de Goudplevier iets meer contrast en vlekking heeft.
Het is het klassieke geval van 'lastig determineren', maar zeker niet onmogelijk.
Beide soorten broeden in het noorden. De Zilverplevier broedt in de toendra's van Siberië en Noord-Canada. De Goudplevier broedt in IJsland, Scandinavië en Schotland. In de winter trekken ze beide naar onze contreien.
De Zilverplevier overwintert vooral aan de kust, van het Waddengebied tot aan de Zeeuwse delta. De Goudplevier is iets meer een landvogel, maar ook te vinden op de stranden en in de polders. In Nederland zijn ze in de winter dus allebei te zien, maar op verschillende plekken.
Het winterkleed: waarom het zo verwarrend is
In het winterkleed zijn beide soorten grijs-wit. De Zilverplevier is van boven lichtgrijs, met een fijne donkere stippeling.
De onderdelen zijn wit, met soms een lichte grijze zweem op de borst. De Goudplevier is iets donkerder en meer contrastrijk. De bovendelen zijn donkergrijs met een lichte, bijna witte rand aan de veren.
Zilverplevier: egaal lichtgrijs. Goudplevier: meer contrast en vlekking.
De onderdelen zijn wit, maar de borst heeft vaak een lichte vlekking of een grijze gloed. Het is deze vlekking die het verschil maakt.
Let ook op de vleugels. De Zilverplevier heeft een duidelijk witte vleugelstreep, die van de schouder tot aan de vleugelpunt loopt.
De Goudplevier heeft een minder opvallende streep. De Zilverplevier heeft bovendien een zwarte okselvlek, die in de winter soms moeilijk te zien is. De Goudplevier heeft een zwarte okselvlek, maar die is kleiner en minder prominent. Het is de combinatie van deze kenmerken die je helpt.
De praktische verschillen in het veld
Als je een groep plevieren ziet, kijk dan eerst naar de grootte en vorm. De Zilverplevier is groter en zwaarder dan de Goudplevier. Hij heeft een langere snavel en een stevigere uitstraling.
De Goudplevier is compacter en fijner. De Zilverplevier lijkt soms wel een kleine Kievit, terwijl de Goudplevier meer op een kleine Scholekster lijkt.
Dit is een gevoelsverschil, maar het helpt je om de groep te scannen. De snavel is een belangrijk hulpmiddel.
De Zilverplevier heeft een lichtgrijze, vrij lange snavel. De Goudplevier heeft een kortere, donkere snavel. In de winter is de snavel vaak donkerder dan in de zomer, maar het lengteverschil blijft.
De Zilverplevier heeft een lichte, vlezige basis aan de onderkant van de snavel.
Bij de Goudplevier is de snavel donker tot aan de basis. Beweging is ook een goede indicator. De Zilverplevier loopt met een rustige, gelijkmatige pas. Hij pikt niet zo snel.
De Goudplevier is actiever, hij loopt sneller en pikt vaker in de grond. De Zilverplevier blijft vaak langer op één plek staan, terwijl de Goudplevier voortdurend in beweging is.
Dit is vooral te zien als ze alleen zijn of in kleine groepjes.
De okselvlek is een lastig kenmerk, maar wel nuttig. De Zilverplevier heeft een brede, zwarte okselvlek die doorloopt tot op de flank. De Goudplevier heeft een kleinere, meer afgeronde okselvlek.
In de winter is de okselvlek soms moeilijk te zien, maar bij goed licht en met een verrekijker van 8x42 of 10x42 is het te doen. Merk je dat je verrekijker te zwaar is? Overweeg dan een lichtere, compacte kijker zoals de Zeiss Victory Pocket 8x25. Die is makkelijker mee te nemen.
Praktische tips voor determinatie in de winter
Begin met de omgeving. Zilverplevieren zitten vaak op het slik, in de modder.
Goudplevieren zitten liever op drogere plekken, zoals strand of grasland. Als je een groep plevieren op het strand ziet, is de kans op Goudplevieren groter. Als ze in de modder zitten, is de kans op Zilverplevieren groter.
Dit is geen harde regel, maar wel een goede leidraad. Gebruik je verrekijker goed.
Kies een model met een heldere, scherpe beeldweergave. Een verrekijker met een lichttransmissie van boven de 90% helpt bij weinig licht.
De Swarovski CL Pocket 8x25 is een uitstekende keuze voor vogelaars die licht en compact willen. De prijs ligt rond de €1.100. Een budgetvriendelijker alternatief is de Nikon Prostaff 3S 8x42, rond de €250. Beide kijkers bieden voldoende scherpte voor determinatie.
Zoek naar de witte vleugelstreep. De Zilverplevier heeft een brede, opvallende streep.
De Goudplevier heeft een smallere, minder opvallende streep. Als je een groep plevieren ziet, scan dan de vleugels; zo leer je ook de Amerikaanse Goudplevier herkennen. De Zilverplevier springt eruit door die witte streep.
De Goudplevier valt minder op. Dit is een van de makkelijkste kenmerken om te zien.
Let op de vlekking op de borst. De Goudplevier heeft vaak een lichte vlekking of een grijze gloed op de borst. De Zilverplevier is egaal wit.
Dit is vooral te zien bij individuen die dichtbij staan. Gebruik een verrekijker met een goede close-focus, zoals de Vortex Diamondback HD 8x42.
Die heeft een close-focus van 2,5 meter en kost rond de €350. Handig voor vogels die dichtbij zitten. Let op de houding.
De Zilverplevier staat vaak rechtop, met een lange nek. De Goudplevier zit meer gehurkt.
Dit is een subtiel verschil, maar het helpt bij groepsdeterminatie. Net als bij het vergelijken van de wintertaling en zomertaling, draait het bij plevieren om de juiste details in de algemene houding.
De Zilverplevier ziet er strakker en meer gespannen uit.
Veelvoorkomende valkuilen
Een veelgemaakte fout is het verwarren van jonge Goudplevieren met volwassen Zilverplevieren.
Jonge Goudplevieren hebben nog wat vlekken op de flanken. De Zilverplevier als grijze wadvogel is in de winter juist egaal grijs. Let op de grootte en snavel.
Een jonge Goudplevier is kleiner en heeft een kortere snavel. Een andere valkuil is de omgeving.
Zilverplevieren kunnen ook op drogere plekken zitten, vooral als het laag water is.
Goudplevieren kunnen ook in de modder zitten. Vertrouw niet alleen op de omgeving, maar combineer met de kenmerken. De lichtval kan je ook voor de gek houden. Bij fel zonlicht lijken beide soorten lichter dan ze zijn.
Bij bewolkt licht lijken ze donkerder. Kijk op verschillende momenten van de dag. Neem de tijd om te wennen aan de lichtomstandigheden.
Praktische uitrusting voor winterse vogeltochten
Een goede verrekijker is essentieel. Kies een model met 8x vergroting.
8x is stabiel en biedt voldoende detail. 10x geeft meer detail, maar is minder stabiel.
Voor plevieren is 8x vaak voldoende. De prijzen variëren van €200 voor een budgetmodel tot €1.200 voor een topmodel. Denk aan de Zeiss Victory Pocket 8x25 voor €1.100 of de Nikon Monarch HG 8x42 voor €750.
Neem een statief mee voor lange observaties. Een licht aluminium statief van 1,5 kg is voldoende. De Manfrotto Compact Action statief kost rond de €60. Handig voor als je langere tijd wilt kijken zonder je armen