Zelf een insectenhotel maken voor vogels die van proteïne houden

Stel je voor: je zit in je tuin met je verrekijker en je ziet een merel druk in de weer.

Je wilt meer vogels aantrekken, vooral die soorten die je normaal minder vaak ziet, zoals de buizerd of de spotvogel. Die vogels zijn dol op eiwitten, proteïne, om hun jongen groot te brengen of zelf energie te tanken. Een insectenhotel bouwen is de perfecte oplossing. Het is niet moeilijk, het is goedkoop, en het werkt. Je trekt er direct de juiste insecten mee aan, en die insecten zijn het ontbijt, de lunch en het diner voor jouw vogels.

Waarom een insectenhotel eigenlijk onmisbaar is

Veel tuinen zijn te netjes. We vegen bladeren op, maaien het gras kort en verwijderen onkruid.

Handig voor ons, maar een drama voor insecten. Zij verliezen hun schuurtje, hun schuilplek en hun broedplaats. Zonder insecten geen voedsel voor vogels.

Het is simpel: wil je graag jonge vogels zien, dan moet er eiwit op het menu staan.

Rupsen, kevers en spinnen zijn broodnodig. Een insectenhotel geeft die kleine beestjes een veilig onderkomen. Ze kunnen er schuilen tegen regen en kou, en vooral: ze kunnen er hun eitjes leggen. De larven die uitkomen, blijven veilig in de wandelgangen van het hotel zitten totdat ze volwassen zijn.

Voor vogels is dat een buffettje. Ze pikken die larven zo uit de gaten.

Jij helpt de natuur, de vogels helpen jou door hun aanwezigheid. Het is een win-winsituatie. Denk aan de vogels die je wilt zien.

De pimpelmees en de koolmees zijn echte insecteneters. Maar ook de groenling en de heggenmus lusten wel een sappige rups.

Zelfs de merel, die we vaak met aardbeien associëren, is in het broedseizoen afhankelijk van dierlijk voedsel. Door een insectenhotel te plaatsen, verhoog je de biodiversiteit in je tuin aanzienlijk. Je maakt je tuin aantrekkelijker voor vogels die je normaal misschien alleen vanaf een afstandje met je verrekijker spot.

De bouwtekening: materialen en stappenplan

Je hoeft geen ervaren timmerman te zijn. Een insectenhotel is eigenlijk gewoon een houten kistje met een open voorkant, gevuld met diverse materialen.

De basis is een frame van onbehandeld vurenhout. Denk aan een doos van ongeveer 20 centimeter diep, 30 centimeter breed en 40 centimeter hoog. Je kunt dit kopen bij elke bouwmarkt, of gewoon oude planken gebruiken.

Zorg dat het hout niet behandeld is met verf of beits, dat is giftig voor insecten.

De voorkant van het hotel maak je niet dicht. Je kunt er een gaas of latjes voor plaatsen, zodat de inhoud niet uitvalt, maar de insecten makkelijk naar binnen kunnen. Het allerbelangrijkste zijn de vullingen. Die moet je afwisselen.

Gebruik geen materialen die snel verrotten, zoals bladeren of vochtig snoeiafval. Je hebt droge, stengelige materialen nodig.

Verzamel het volgende: Bouwen is eenvoudig. Zet de zijkanten en de bodem van je frame vast. Vul de ruimte nu laag voor laag op.

• Gatjes: Een blok hardhout (bijv. steigerhout of eikenhout) van 15x15 cm. Boor gaten van 4 tot 8 mm doorsnee. Niet te dicht op elkaar, minimaal 2 cm van de rand en 2 cm tussen de gaten.
• Stengels: Bundels bamboestengels (lengte 20 cm, diameter 5-10 mm) of oude, holle stengels van vaste planten zoals brandnetel of zonnebloem.
• Schors: Stukken boomschors, los of opgerold.
• Dennenappels: Hele dennenappels.
• Lood of klei: Dit is voor de vogels die van proteïne houden, maar eigenlijk is het vooral om de boel stabiel te houden. Je kunt het beste klei gebruiken om de materialen op hun plek te houden.

Stop de bundels bamboe en de stengels strak tegen elkaar aan. Stop de dennenappels en schors ertussen.

Boor je eigen gaten in een blokje hout en stop die erin. Zorg dat alles muurvast zit. Gebruik eventueel wat niet-giftige lijm of stop er wat klei tussen om de boel te verankeren.

Hang het hotel op een zonnige, beschutte plek, ongeveer 1,5 tot 2 meter hoog. Richt het niet op de felle middagzon, maar op het oosten of zuiden.

Specifieke hotels voor specifieke insecten (en dus vogels)

Niet alle insecten eten hetzelfde. En niet alle vogels jagen op dezelfde insecten.

Wil je specifieke vogels aantrekken, dan kun je je hotel wat specifieker inrichten.

De prijzen voor kant-en-klare hotels variëren van €15 tot €60. Zelf bouwen is vaak goedkoper (rond de €10-€20 aan materialen) en leuker. 1. Het Bijenhotel (voor de kleine insecteneters)
Dit is vooral voor solitaire bijen en wespen.

Die leggen hun eitjes in holle stengels. Dit trekt vooral kleinere vogels aan, zoals de pimpelmees en de gewone mees, die graag kleine bijtjes en larven eten. Gebruik een blok zacht hout (bijv. lindehout) en boor gaten van 2 tot 8 mm. Stop er bundeltjes bamboestengels in.

Hang dit hotel laag, op een zonnige muur. Een kant-en-klaar bijenhotel van Steenbreek of een tuincentrum kost zo'n €15-€25. 2.

Het Proteïne-Paleis (voor de grotere vogels)
Dit is het hotel waar we het eigenlijk over hebben. Hier draait het om de grote rupsen en kevers, een vorm van eiwitrijk voedsel voor de zomer.

Gebruik de materialen die we hierboven noemden: dennenappels, schors en dikke stukken hout. De gaten in het hout moeten minimaal 6 mm zijn, tot wel 10 mm. In deze gaten nestelen zich wilde bijen en hommels, maar vooral ook de larven van allerlei kevers.

De buizerd en de vlaamse gaai pikken deze larven graag uit het hotel.

Dit hotel mag groter zijn, bijvoorbeeld 30 cm hoog. Een stevig hotel van Ibiza of Tuincentrum Leiden kost al snel €40-€60. 3. Het Vleermuizenhotel (niet direct proteïne, maar wel goed)
Vleermuizen eten muggen en nachtvlinders.

Ze eten geen rupsen, maar ze houden de insectenpopulatie in balans. Een vleermuizenhotel is een kist met smalle spleten (1-2 cm) en een ruwe binnenkant.

Hang hem hoog (minimaal 4 meter) onder de dakrand. Dit helpt je tuin gezond te houden, wat indirect goed is voor de vogels.

Een simpel vleermuizenkastje kost ongeveer €30.

Onderhoud en valkuilen: hoe hou je het leuk?

Een insectenhotel is niet 'set and forget'. Het vraagt om een beetje liefde.

Elk voorjaar, rond maart, is het zaak om het hotel te controleren. Kijk of er uitgevallen materialen zijn. Vervang vochtig of beschimmeld spul. Dennenappels die uit elkaar vallen, kun je vervangen.

Zorg dat de boel droog blijft. Vooral als je in Nederland woont, waar het veel regent, is waterafvoer essentieel.

Zorg dat de bodem van je hotel niet vol water kan staan.

Een veelgemaakte fout is het gebruiken van te kleine gaten. Boor je gaten nooit kleiner dan 4 mm. Gaten van 2 mm zijn nutteloos voor de meeste soorten die we in Nederland hebben.

Een andere valkuil is behandeld hout. Geen geïmpregneerd tuinhout! De chemicaliën doden de insecten direct.

Koop onbehandeld vurenhout bij de bouwmarkt. Dit kost bijna niets. Een plankje van 2 meter is vaak minder dan €5.

Het is ook belangrijk dat je het hotel niet te dicht bij een vogelhuisje hangt.

Vogels die net jongen hebben, kunnen het insectenhotel wel zien als een directe concurrent of een prooi. Ze kunnen de insecten eruit plukken terwijl ze bezig zijn met hun eigen jongen; let daarbij wel goed op het juiste vogelvoer voor jonge vogels, al vinden volwassen exemplaren specifieke zaden voor de goudvink vaak een prettiger alternatief.

Geef de insecten een beetje rust. Hang het hotel op een plek waar vogels langskomen, maar niet direct hun nest hebben, en kies voor vogelvriendelijke bodembedekkers voor insectenetende vogels om ze elders van voedsel te voorzien.

Zo creëer je een dynamische tuin waar van alles gebeurt.

Praktische tips voor de vogelaar in de achtertuin

Wil je het maximale uit je insectenhotel halen? Plaats er dan wat bijen en hommels in de buurt. Zorg voor bloeiende planten die veel nectar geven, zoals klimop, lavendel of salie. Zonder voedsel voor de volwassen insecten, blijven ze niet komen. Ze hebben energie nodig om hun eitjes in jouw hotel te leggen.