Vogelhuisje voor de kerkuil in een oude schuur of stal

Een kerkuil in je eigen schuur of stal, dat is toch magisch?

Je hoeft niet eens de deur uit met je verrekijker. Als je een oude boerenschuur hebt, heb je al bijna een perfect thuis voor deze prachtige nachtvogel. Ze houden van rust, oude gebouwen en een plekje hoog onder het dak.

Met een simpele nestkast help je ze enorm, want geschikte broedplaatsen schieten als paddenstoelen uit de grond. Laten we meteen aan de slag gaan en jouw schuur tot een waar kerkuilparadijs maken.

Waarom een kerkuil nestkast in de schuur?

De kerkuil is een typische vogel van het boerenland. Ze broeden graag in holtes, maar dan wel in oude gebouwen of in hoge bomen. In Nederland verdwijnen oude schuren en stallen helaas snel.

Daarmee verliezen deze uilen hun favoriete slaapplek. Een nestkast is dan een perfect alternatief.

Het is een veilige plek waar ze hun jongen groot kunnen brengen, ver weg van rovers op de grond. Veel mensen denken dat je een uil in een boom moet lokken, maar dat is bij de kerkuil anders.

Ze voelen zich thuis in de structuur van een schuur. Een nestkast die je hoog in de nok van de schuur hangt, bootst die oude holte na. Het is een kleine moeite voor jou, maar een groot geschenk voor de vogel.

Bovendien is het geweldig om ze te volgen met je verrekijker zonder het erf af te hoeven.

Door een kast te plaatsen, geef je de kerkuil een stabiele basis. Ze keren jaarlijks terug naar dezelfde plek. Als jouw schuur eenmaal is ingericht, blijven ze misschien wel jarenlang komen. Je helpt niet alleen één paar, maar ondersteunt de lokale populatie. En eerlijk is eerlijk: het geluid van een kerkuil 's nachts is onbetaalbaar.

De ideale bouw en maatvoering

Een kerkuil is geen kleine uil. Je hebt dus een redelijk forse nestkast nodig.

De bodem moet minimaal 25 bij 25 centimeter zijn, maar liever 30 bij 30. De hoogte van de kast is ook belangrijk; zorg dat er minstens 40 tot 50 centimeter ruimte is onder de vliegopening. Zo kan de uil makkelijk in- en uitvliegen zonder vast te lopen.

De vliegopening is cruciaal. Een kerkuil heeft geen klepje nodig zoals een boomklever.

Een ronde opening van 13 tot 15 centimeter diameter is perfect. Dit houdt grotere soorten buiten, maar laat de kerkuil makkelijk binnen.

Plaats de opening niet pal naar het zuiden. Een plekje uit de wind en uit de felle zon is beter voor de eieren en jongen. Materialen kiezen doe je zo: onbehandeld hout van minimaal 2 centimeter dik. Denk aan douglas of vurenhout.

Dit isoleert goed en gaat lang mee. Geen vochtige plaatjes of spaanplaat; dat schimmelt snel.

Zorg ook voor een stevige bodem met drainage-gaatjes, zodat regenwater niet in de kast blijft staan. Een houten schroefje is beter dan spijkers; dat maakt de kast makkelijker te reinigen. Wil je een kant-en-klaar kopen?

Kies dan voor een merk dat gespecialiseerd is in uilen. De Houten Uilenkast XL van Vogelhuisje.nl is een goed voorbeeld.

Deze kost rond de €85,- en is specifiek ontworpen voor kerkuilen. Hij is gemaakt van duurzaam Douglas hout en heeft de juiste afmetingen (30x30x50 cm). Een budget optie is de Basic Kerkuilkast van Tuinvogels.nl voor ongeveer €55,-, maar die is vaak iets smaller en minder geïsoleerd.

Waar hang je de nestkast precies?

De locatie in de schuur is minstens zo belangrijk als de kast zelf. Hang de kast hoog, liefst in de nok of op een stevige balk op minimaal 3 tot 4 meter hoogte.

Kerkuilen zitten graag hoog om een goed overzicht te hebben en om veilig te zijn voor katten of marterachtigen.

Zorg dat de kast stabiel hangt; wiebelende kasten zijn een afknapper. Richt de vliegopening het liefst naar het noordoosten of oosten. Dit voorkomt dat de zon 's middags de kast opwarmt.

Een te warme kast is slecht voor de eieren. Zorg dat er een vrije vliegroute is. De uil moet kunnen aanvliegen zonder dat hij takken of muren raakt. Een beetje open ruimte voor de schuurdeur is ideaal.

Je schuur moet rustig zijn. Kerkuilen zijn gevoelig voor verstoring.

Hang de kast niet direct boven een werkplaats waar je elke dag aan het zagen bent. Een schuur die vooral als opslag dient, of waar 's nachts geen licht aan gaat, is perfect.

Zorg dat de kast niet in de directe windvlaag van een deur hangt. Let op de akoestiek. Kerkuilen laten zich vaak horen.

In een stenen schuur kan het geluid harder zijn, in een houten schuur wat doffer.

Varianten: Kopen of Zelf Maken?

Dit maakt voor de uil niet veel uit, maar voor jou als vogelaar wel. Je hoort ze vaak al aankomen als ze 's avonds hun territorium roepen. Er zijn een paar typen kasten te onderscheiden.

De klassieke houten kast is het meest bekend. Daarnaast bestaat er de kunststof variant.

Die is lichter en gaat langer mee, maar ademt minder goed. Voor kerkuilen in een schuur is een houten kast vaak beter omdat het natuurlijker aanvoelt.

Zelf maken is een leuke uitdaging. Je hebt nodig: een plaat douglas hout (22mm dik), houtlijm, en RVS schroeven. Teken de vorm uit op het hout en zaag de delen op maat.

Een standaard bouwtekening voor een kerkuilkast vind je online vaak bij de Vogelbescherming Nederland. Het voordeel is dat je hem precies op jouw schuur kunt afstemmen. De kosten voor materiaal liggen rond de €30,- tot €40,-. Kant-en-klaar kopen is sneller en vaak veiliger.

De kasten zijn al getest op de juiste maat. Een topkeuze is de Outdoor XL Kerkuilkast van Naturel.

Deze kost ongeveer €90,- en is gemaakt van thermisch gemodificeerd hout. Dit hout is duurzamer dan onbehandeld hout en ziet er ook mooi uit.

Een ander goed merk is Esschert Design, met een kerkuilkast voor rond de €65,-. Die is wel iets kleiner, dus check de maten goed. Let op accessoires.

Sommige kasten hebben een uitneembaar schoonmaakluikje. Dat is echt een must!

Je wilt de kast elk najaar kunnen schoonmaken. Zonder luikje wordt het een rotklus. Combineer dit met een stevige metalen vogelvoersilo in de buurt; ook een anti-slip strip aan de binnenkant onder de opening helpt de jonge uiltjes om makkelijker uit te klimmen.

Praktische tips voor succes

Plaats de kast het liefst in de winter, vóór februari. Kerkuilen beginnen al vroeg met zoeken naar een nestplek.

Hang je de kast in maart, dan ben je misschien net te laat. Een kast die al een tijdje hangt, voelt 'ingesleten' en is aantrekkelijker. Maak de kast jaarlijks schoon.

Doe dit in het najaar, als de vogels zijn uitgevlogen. Haal oude nestspullen eruit, schraap de uitwerpselen weg en strooi eventueel wat lekkere zaden voor de goudvink.

Gebruik geen zeep of chemicaliën; een droge borstel en wat heet water volstaan. Een schone kast voorkomt parasieten en ziektes. Vermijd storing.

Hang geen spiegels of reflecterende objecten in de schuur die de uil kunnen verstoren. Zorg dat je niet onnodig in de schuur loopt als je vermoedt dat er eieren liggen.

Kerkuilen zijn rustig, maar storen kan leiden tot verlaten van het nest.

Gebruik je verrekijker om ze te spotten. Een 8x42 verrekijker is ideaal voor de schuur, maar je kunt ook comfortabel vogels kijken vanuit een luie stoel. Zo kun je vanaf een afstandje kijken zonder de vogel te verstoren. Let op uitwerpselen onder de vliegopening; dat is een teken dat de kast bezet is.

En luister 's nachts: het fluitende 'oe-hoe' geluid is een goed teken. Tot slot: wees geduldig.

Niet elke schuur wordt direct bewoond. Het kan een jaar duren voordat een kerkuil de kast vindt. Blijf de omgeving onderhouden.

Zorg voor een open structuur in de tuin of weiland rondom de schuur. Kerkuilen jagen graag op muizen en insecten in open grasvelden. Een goede jachtgrond vergroot de kans op een bewoner aanzienlijk.