Lachstern in de polder: Waarom deze stern op insecten jaagt
Stel je voor: je staat midden in de polder, de zon schijnt en je hoort een scherp 'krrr-krrr'.
Je kijkt omhoog en ziet een elegante stern die laag over het gras scheert. Dit is de Lachstern, een van de meest karakteristieke vogels van onze open landschappen. Waarom jaagt deze prachtige vogel eigenlijk op insecten in plaats van op vis, zoals de meeste sterns? Laten we dat samen ontdekken.
Wat is een Lachstern eigenlijk?
De Lachstern (Sterna hirundo) is een middelgrote stern die makkelijk te herkennen is aan zijn diepgevorkte staart en rode snavel met een zwarte punt.
In de broedtijd heeft hij een grijs-witte kleur met een zwarte kruin en een donkere vleugelboog. Zijn naam heeft hij te danken aan het kenmerkende geluid dat lijkt op een lachende 'krr-krr-krr'. Wat deze stern zo bijzonder maakt, is zijn gedrag. Waar de meeste sterns boven het water jagen op visjes, zie je de Lachstern vaak boven weilanden en polders vliegen.
Hier jaagt hij vooral op sprinkhanen, motten en andere insecten. Dit gedrag zie je vooral in de zomermaanden wanneer de vogels hun jongen grootbrengen.
In Nederland broeden ongeveer 15.000 tot 20.000 paren van de Lachstern. Je vindt ze langs de kust, in de Flevopolder en in andere open gebieden met water.
Ze zijn het best te spotten met een verrekijker van Swarovski NL Pure of Zeiss Victory SF, zodat je elk detail van hun jachttechniek kunt zien.
Waarom jaagt de Lachstern op insecten?
De belangrijkste reden is eenvoudig: voedselbeschikbaarheid. In de polder is in de zomer een overvloed aan sprinkhanen en andere insecten.
Voor de Lachstern is dit een makkelijke en energieke prooi. Een sprinkhaan bevat veel eiwitten en is perfect voor het voeden van de jongen. Daarnaast is het een kwestie van efficiëntie.
Vis vangen kost veel energie: je moet duiken, onder water jagen en soms ver vliegen.
Insecten vangen boven land is veel minder inspannend. De stern kan makkelijk laag over de grond vliegen en met zijn snavel insecten uit de lucht plukken. Een andere reden is de bescherming van de jongen. Insecten zitten vaak dichter bij het nest dan vissen.
De oudervogels hoeven dus minder ver te vliegen en lopen minder risico op predatie door meeuwen of roofvogels. Bovendien zijn insecten makkelijker te verteren voor de jonge sterns.
Hoe werkt de jachttechniek?
De Lachstern gebruikt een speciale jachttechniek die 'hovering' heet. De vogel blijft zweven op één plek door snel met zijn vleugels te klappen.
Tegelijkertijd houdt hij zijn kop stil om de grond goed in de gaten te houden. Zodra hij een sprinkhaan ziet, duikt hij omlaag en pakt hem met zijn snavel. Deze techniek vereist enorm veel controle en precisie.
Je ziet de stern soms wel 5 tot 10 seconden op dezelfde plek zweven voordat hij toeslaat, een gedrag dat ook opvalt bij de Grote Stern met zijn gele snavelpunt.
Het is fascinerend om dit van dichtbij te bekijken met een verrekijker. Let op de kleine bewegingen van de staart en vleugels die de vogel gebruikt om zijn evenwicht te bewaren. Naast zweven gebruikt de Lachstern ook 'scharreljagen'.
Hierbij vliegt hij laag over de grond en pikt hij insecten rechtstreeks uit het gras. Dit zie je vooral bij sprinkhanen die opvliegen wanneer de vogel nadert.
De stern past zijn snelheid en hoogte perfect aan de omstandigheden aan.
Een bijzonder detail: Lachsterns werken soms samen. Meerdere vogels jagen in een groep over een weiland. Ze drijven de insecten naar elkaar toe, waardoor de prooien makkelijker te vangen zijn. Dit samenwerkingsgedrag is typisch voor deze soort, al zie je bij het onderscheid tussen de Grote Stern en Visdief weer heel andere jachttechnieken.
Praktische tips voor vogelspotters
Wil je de Lachstern zelf zien jagen? Ga dan in de zomermaanden juni tot augustus naar de polder.
De beste tijd is 's morgens vroeg of aan het einde van de middag wanneer de insecten actief zijn. Kies een plek met een open zicht op weilanden en water.
Neem een goede verrekijker mee. Een 8x42 model van bijvoorbeeld Nikon Monarch of Opticron is perfect voor dit werk. De vergroting is groot genoeg om de jacht van dichtbij te zien, maar het gezichtsveld is nog ruim genoeg om de vogel in de gaten te houden. Wat je ook nodig hebt is geduld.
Zoek een comfortabele plek en blijf rustig zitten. De Lachstern is schuw en vliegt weg als je te veel beweegt.
Neem een stoeltje mee en een notitieboekje om je waarnemingen bij te houden. Een telescoop op een statief is handig voor langere observaties. Let op het gedrag van de vogel.
Je ziet vaak dat de stern eerst een tijdje zweeft voordat hij duikt. Dat is het moment om je camera gereed te maken. Een spiegelreflexcamera met een lens van 300mm of meer is ideaal voor het vastleggen van de jacht.
Waar te spotten in Nederland
De beste plekken voor Lachsterns zijn de Flevopolder en de Waddeneilanden. In de Flevopolder broeden grote kolonies langs de dijken en in de weilanden.
Op Terschelling en Ameland vind je ze ook regelmatig, vooral in de duingebieden. Een andere goede plek is de Oostvaardersplassen. Hier broeden Lachsterns in de ruigtegebieden langs het water.
Je kunt er makkelijk een dag doorbrengen met het bekijken van de vogels. Er zijn wandelpaden en uitkijktorens die perfect zijn voor vogelspotters.
Vergeet de Waddenkust niet. In de zomermaanden kun je Lachsterns zien jagen boven de kwelders, terwijl je in de winter de Sneeuwgors op de pier kunt bewonderen.
Vooral bij laagwater zijn de insecten actief en kun je prachtige taferelen zien. De combinatie van water en weiland maakt dit tot een ideale broedplaats. Tip: vraag lokale vogelaars naar de beste plekken. In elke regio zijn wel vogelkijkhutten of speciale uitkijkpunten.
Een verrekijker en een goede kaart zijn je beste vrienden. En vergeet niet om rustig te blijven en te genieten van dit prachtige schouwspel.
De Lachstern laat zien dat vogels kijken niet altijd om vis hoeft te draaien. Insectenjacht in de polder is minstens zo fascinerend en laat een andere kant van deze elegante vogel zien. Dus pak je verrekijker, zoek een plekje uit en laat je verrassen door het jachtgedrag van de Lachstern.