Kleine Strandloper vs Temmincks Strandloper: De pootkleur checken
Sta je met je verrekijker in de duinen van Texel of in de Zwinpolder, en zie je die kleine, snelle steltlopers langs de waterkant rennen?
Je hart gaat sneller kloppen. Het is een Kleine Strandloper. Of is het toch een Temminck's Strandloper? Het is één van de meest klassieke vraagstukken voor elke vogelaar in Nederland.
Je ogen doen zeer van het turen, je hoofd maakt overuren. De vogel flitst voorbij, je ziet vleugel- en staarttekening, maar het beestje is zo klein en beweegt zo snel.
Wat is nu dé doorslaggevende factor om ze uit elkaar te houden?
In 95% van de gevallen draait het om één simpel detail: de pootkleur.
Waarom die pootkleur zo'n gamechanger is
Op het eerste gezicht lijken ze als twee druppels water op elkaar. Beide soorten zijn ongeveer even groot, een slank postuur, een donkere snavel, een lichte stuit.
Als beginnende vogelaar voel je je soms een echte beginner als je ze niet direct kunt benoemen.
Toch is het onderscheid makkelijker dan je denkt, zodra je weet waar je op moet letten. We hebben het hier over de Kleine Strandloper (Calidris minuta) en de Temminck's Strandloper (Calidris temminckii). Ze broeden allebei in het hoge noorden en komen in Nederland langs de kust of op de wadden-eilanden langs voor hun trek.
Je hebt ze vaak in dezelfde gebieden. Dus, hoe los je het op? De meeste determinatieboeken en experts zijn het erover eens: de pootkleur is je beste hulpmiddel. Het is een kenmerk dat je vanaf een redelijke afstand met een gemiddelde verrekijker (denk aan een Zeiss Victory SF 8x42 of een Swarovski EL 8x32) al goed kunt waarnemen, mits het licht gunstig is.
Het is niet iets dat je alleen met een telescoop op een statief kunt zien.
Nee, dit is voor het veldwerk. Laten we de twee kemphanen eens goed bekijken.
De Kleine Strandloper: de donkere poten
De Kleine Strandloper is de meest voorkomende van de twee en eigenlijk de 'standaard' kleine strandloper die je in Nederland ziet.
Hij broedt in de toendra en is een echte doortrekker en wintergast bij ons. Qua gedrag zie je hem vaak in groepjes, druk heen en weer rennend langs de vloedlijn. Zijn verenkleed is in de herfst en winter best helder, met een duidelijke witte wenkbrauwstreep en een onduidelijke borstband.
Maar het gaat dus om die poten. De Kleine Strandloper heeft duidelijk donkere poten.
Ze zijn zwart of donker olijfgroen. Dit valt meteen op als het beestje stil staat of rustig loopt.
"Zie je een strandloper met poten die eruitzien als potloodjes van een potloodslijper (zwart), dan ben je zeer waarschijnlijk op het juiste spoor."
Zie je een kleine strandloper met poten die eruitzien als potloodjes van een potloodslijper (zwart), dan ben je zeer waarschijnlijk op het juiste spoor. Voor een nauwkeurige determinatie in de modder is dit een cruciaal kenmerk. Dit donkere contrast met de lichte poten van zijn neefje is vaak genoeg om de doorslag te geven. Een ander handig detail bij de Kleine Strandloper is de staart, die verschilt van de scherpe borsttekening van de Gestreepte Strandloper. Deze is kort en steekt vaak schuin omhoog.
De vogel heeft een wat 'drukkere' indruk. Hij rent, piept, en is continu in beweging. Net als bij de karakteristieke staart en het felle oog van andere soorten, maakt de combinatie van die drukke beweging en de donkere poten herkenning makkelijker.
De Temminck's Strandloper: de gele poten
De Temminck's Strandloper is een stuk schuwer en minder algemeen. Hij broedt in dennenbossen op de toendra en houdt niet zo van open stranden.
Waar je hem vaak vindt? Op slikken, in kwelders of op natte weilanden landinwaarts. Hij rust graag met zijn soortgenoten, vaak in groepen met Kleine Strandlopers.
Dit maakt de vergelijking extra interessant en soms lastig. Het grote verschil: de poten van de Temminck's Strandloper zijn geel.
Soms felgeel, soms wat doffer, maar altijd duidelijk lichter dan die van de Kleine. Zie je een kleine strandloper met gele poten? Dan is het vrijwel zeker een Temminck's. Dit valt vaak nog meer op dan de donkere poten van de Kleine, vooral tegen het licht van het water of de donkere slik.
Qua uiterlijk lijkt hij sprekend op de Kleine, maar hij oogt vaak wat langer en sierlijker. De snavel is iets langer en de poten zijn in verhouding ook langer.
De staart is langer en steekt minder schuin omhoog. De Temminck's is rustiger. Hij rent niet zo druk heen en weer, maar loopt wat langzamer en sierlijker. Als je een groepje strandlopers ziet en eentje lijkt wat kalmer te doen, let dan extra op het verschil in poten en staartveren.
Het vergelijk: 5 criteria voor in het veld
Om het je makkelijk te maken, zetten we de verschillen op een rij.
- Pootkleur: Dit is de nummer 1. Kleine = donker/zwart. Temminck's = geel. Check dit als allereerste.
- Gedrag: De Kleine is druk, rent veel en maakt korte sprintjes. De Temminck's is rustiger, loopt sierlijker en maakt minder snel bewegingen.
- Postuur & Staart: De Kleine oogt wat compact en heeft een korte staart die vaak omhoog staat. De Temminck's oogt langer en sierlijker met een langere staart die recht of iets omlaag hangt.
- Leefgebied (in Nederland): De Kleine zie je op het strand en de waddenplaten. De Temminck's zoekt sneller de slikken en kwelders op, landinwaarts.
- Snavel: De snavel van de Temminck's is vaak iets langer en fijner dan die van de Kleine, maar dit is lastig te zien zonder vergelijking.
Deze punten helpen je sneller te determineren, vooral als je door je verrekijker kijkt en de vogel beweegt. Een veelgemaakte fout: niet goed kijken naar de poten. Vogelaars raken gefocust op de tekening op de vleugels (de schouderveren) en vergeten het simpele kleurverschil.
Zonde, want het werkt zo goed. Zorg dat je verrekijker scherp staat en probeer de poten goed te belichten.
Keuzehulp: Welke strandloper is het?
Stel, je staat in de duinen van Schiermonnikoog en je ziet een groepje kleine strandlopers, of misschien wel die snelle drieteenstrandlopers langs de vloedlijn. Je hoofd maakt overuren.
Volg dit stappenplan om tot de juiste conclusie te komen. Kies voor de Kleine Strandloper als:
- Je een kleine steltloper ziet met duidelijk donkere, bijna zwarte poten.
- De vogel erg druk is, constant rent en korte stukjes sprint.
- De staart kort is en vaak schuin omhoog steekt.
- Je bent op het strand of de waddenplaten met veel open zand. Kies voor de Temminck's Strandloper als:
- Je een kleine steltloper ziet met opvallend gele poten (geen twijfel mogelijk), net als bij de kenmerkende gele poten van de Gestreepte Strandloper.
- De vogel rustiger beweegt en sierlijker loopt.
- De staart langer lijkt en recht hangt.
- Je bent op slikken, in kwelders of op natte weilanden (niet op het open strand). De middenweg: de Bonte Strandloper?
Hij is groter, forser dan de Kleine en Temminck's. Zijn poten zijn rood, en in de winter is hij bijna wit op de bovenzijde (niet gestreept).
De Bonte heeft een rechte snavel en stevige poten. Zie je een 'grote, witte' strandloper met rode poten? Dan is het de Bonte.
Die zie je vaak ook meer op het natte zand vlak bij de branding. Een laatste tip: neem de tijd.
Soms zitten de twee soorten door elkaar heen. Zoom in met je verrekijker, wacht tot de vogel stil staat of rustig loopt, en scan op die poten.
De pootkleur checken is echt de sleutel. Met deze kennis in je achterhoofd ga je de volgende keer het veld in en herken je ze direct. Veel plezier met vogels kijken!