De vogelrijkdom van de Brabantse Peel: De Groote Peel en de Strabrechtse Heide

Stel je voor: je staat midden in een stiltegebied, de geur van natte heide en vers gemaaid gras hangt in de lucht.

Ver weg hoor je een roep, een fluit, een kreet. Je grijpt naar je verrekijker, een Swarovski NL Pure of een scherpere Delta Titanium, en tuurt door het glas. Daar, op een uitkijkpunt boven het veen, ontvouwt zich een landschap vol leven. Dit is de Brabantse Peel. Een gebied dat je als vogelaar gewoon eens gezien moet hebben.

Waarom de Brabantse Peel zo speciaal is

De Brabantse Peel, dat klinkt misschien als één groot gebied, maar het bestaat uit twee prachtige, doch verschillende delen: De Groote Peel en de Strabrechtse Heide.

Het is een van de weinige plekken in Nederland waar je echt nog het gevoel hebt van wildernis te ervaren. Vooral voor de beginnende vogelaar is dit een walhalla. Je ziet hier vogels die je in de Randstad zelden of nooit tegenkomt. Het belangrijkste verschil zit 'm in het landschap.

De Groote Peel is een hoogveengebied met waterpartijen en moerasbossen. De Strabrechtse Heide is meer open heidegebied met stuifzanden en vennen.

Door deze afwisseling trekt het gebied enorm veel verschillende soorten vogels aan.

Van moerasvogels tot weidevogels en van roofvogels tot zangvogels. Het is een speeltuin voor iedereen die van vogels kijken houdt.

De Groote Peel: een moerasparadijs

Als je de Groote Peel binnenloopt, voelt het alsof je terug in de tijd stapt.

Dit is een gebied dat vroeger turf werd gewonnen en nu langzaam terugkeert naar zijn natuurlijke staat. De uitkijktorens, zoals de Buiting, zijn goud waard. Vanaf hier heb je een vrij uitzicht over de uitgestrekte wateren en rietvelden.

Dit is de plek waar je echt kunt genieten van de charme van een verrekijker van bijvoorbeeld Nikon Monarch of de Zeiss Victory. De sterren van de show hier zijn de karekieten.

Je hoort ze al van verre: hun kenmerkende roep klinkt als een ratelend geluid, alsof ze over een oude radiozender praten.

In het riet zitten ze verstopt, maar met een beetje geduld kun je ze goed zien. Ook de bruine kiekendief jaagt hier laag over de heide. Zorg dat je je kijker scherp stelt, want hij vliegt vaak snel en laag. Een andere favoriet is de blauwborst; een prachtig vogeltje dat vaak op een paaltje in het moeras zit te zingen.

• Tip: Loop het 'Laar'pad. Dit is een route van ongeveer 4 kilometer die je langs de mooiste plekken van het moeras brengt.
• Wat je ziet: Roerdomp, Waterral, Grote Karekiet en soms een zeearend.

Strabrechtse Heide: openheid en wind

Een kwartier rijden van de Groote Peel ligt de Strabrechtse Heide. Dit gebied voelt compleet anders.

Hier vind je de grootste heide van Nederland, met uitgestrekte vennen en zandverstuivingen. De sfeer is hier meer open en winderig. Het is de ideale plek voor vogels die van ruimte houden.

Als je hier in augustus of september bent, kleurt de heide prachtig paars, wat een fantastisch decor is voor je vogelfoto's. Het Beuven, het grootste ven van het gebied, is een hotspot.

Rondom het water broeden veel steltlopers. Net als bij de vogelrijkdom van de Sallandse Heuvelrug, zie je hier vaak de tureluur en de grutto.

"De Strabrechtse Heide is de plek waar je de stilte hoort, tot je ineens een groep ganzen hoort overkomen."

In de winter verandert het ven in een ontmoetingsplaats voor duizenden ganzen. Het geluid van een groep brandganzen of kolganzen dat over het water schalt, is onvergetelijk. Ook de nachtzwaluw broedt hier in het open heidegebied. Als je 's avonds laat nog even een wandeling maakt, hoor je zijn rare, klikkende roep door de schemering.

Als je de heide opgaat, loop dan eens langs de randen van de vennen. Daar zie je vaak de oeverloper of de witgatje foerageren.

Vergeet niet om af en toe omhoog te kijken. De bruine kiekendief en de blauwe kiekendief jagen hier graag op muizen en kleine vogels. Een goede verrekijker is hier essentieel, want de afstanden zijn groot. Een vergroting van 8x42 of 10x42 is ideaal voor deze open vlaktes.

Apparatuur: wat heb je nodig?

Je hebt geen duizenden euros nodig om te genieten, maar een beetje kwaliteit scheelt enorm. Voor de Groote Peel, waar je soms door dicht riet kijkt, is een grotere lichtinval fijn. Een verrekijker met 42mm objectieven is een veilige keuze.

Kijk merken als Vanguard, of de wat duurdere modellen van Kowa. Voor de Strabrechtse Heide, waar de vogels soms ver weg zijn, is een vergroting van 10x handig.

Let wel op: hoe hoger de vergroting, hoe trilleriger het beeld. Een statiefje kan dan wonderen doen.

Voor de serieuze vogelaar is een telescoop onmisbaar op de Strabrechtse Heide. Een lichtgewicht tripod van bijvoorbeeld Gitzo en een spotting scope van Swarovski ATX of Zeiss Harpia maakt dat je de details ziet. Je ziet dan de tekening op de vleugels van een eend of de snavel van een steltloper. De prijzen voor een goede telescoop beginnen rond de €1500, maar een tweedehands exemplaar kun je vaak voor de helft van de prijs scoren.

1. Verrekijker: Kies voor een 8x42 of 10x42. Prijzen variëren van €200 (Vanguard) tot €2000+ (Swarovski).
2. Telescoop: Alleen nodig voor de Strabrechtse Heide als je ver wil kijken. Vanaf €500 voor een instapmodel.
3. Staplaats: De Groote Peel heeft goede parkeerplaatsen bij Buiting en Meijerij. De Strabrechtse Heide bij het Beuven.
4. Gids: Vogelkaart van het gebied is handig, maar vaak staan de soorten ook beschreven op infoborden.

Praktische tips voor je bezoek

Wil je echt genieten? Ga vroeg. In de vroege ochtend, rond zonsopkomst, is de vogelactiviteit op zijn hoogst.

De zang van de nachtzwaluw en de karekiet klinkt dan het mooist. Neem een thermoskan koffie mee en een verrekijker. Trek laarzen aan, want in de Groote Peel kan het pad soms drassig zijn.

De paden zijn verhard, maar de randen zijn vaak nat. Hou rekening met andere bezoekers.

Vogelaars zijn vaak stil, maar wandelaars en fietsers niet. Blijf op de paden. Dit beschermt de kwetsbare natuur en de broedplaatsen.

Als je een zeldzame vogel ziet, deel dit dan niet direct op social media met een exacte locatie. Dit kan leiden tot een 'inval' van fotografen die de vogel verstoren.

Geniet met een kleine groep of in je eentje van de pracht die de Mariapeel en de Deurnsche Peel te bieden hebben.

Sluit je dag af met een bezoekje aan het bezoekerscentrum. Daar kun je vaak nog even napraten en de laatste updates horen over wat er gespot is. Of je nu een beginnende vogelaar bent of een doorgewinterde ornitholoog, de vogelgebieden van de Peel hebben je altijd iets te bieden. Dus pak je kijker, zoek een rustig plekje en laat je verrassen.