Beste vogelvriendelijke bodembedekkers als alternatief voor een gazon

Een strak gazon is mooi, maar het is eigenlijk een groene woestijn voor vogels. Er valt niets te eten, ze kunnen er niet schuilen en de bodem is vaak dichtgespoten.

Als je écht iets wilt doen voor de vogels in je tuin, is het tijd voor een andere aanpak. Je tuin omtoveren tot een paradijs voor vogels begint bij de grond. We gaan op zoek naar bodembedekkers die niet alleen mooi zijn, maar die ook een rijk buffet aan insecten en zaden bieden. Zo trek je de leukste Nederlandse vogels naar je tuin, van de huismus tot de heggenmus en misschien wel die ene zangvogel die je normaal alleen via je verrekijker spot.

Waarom je gazon eigenlijk een gemiste kans is

Stel je voor: je loopt met je verrekijker door je tuin, hopend op een leuk vogeltje. Maar wat zie je? Een kale vlakte.

Gras is kort, waardoor er geen beschutting is voor vogels om veilig te foerageren. De bodem is vaak compact en arm aan insecten, het favoriete voer voor veel vogels zoals merels en spreeuwen. Kortom, een gazon doet niets voor de biodiversiteit.

Het is tijd voor een upgrade. Bodembedekkers die een laagje vormen, zorgen voor een rijke bodemleven en bieden vogels voeding en schuilplaatsen.

Dat is pas écht vogelvriendelijk tuinieren.

De selectiecriteria: waarop let je?

Je wilt natuurlijk niet zomaar wat planten in de grond zetten. Om te zorgen dat je tuin een waar vogelparadijs wordt, zijn er een paar dingen waar je op moet letten. Je wilt planten die niet alleen mooi zijn, maar die ook echt wat opleveren voor de vogels.

Denk aan insecten, zaden of bessen. Hier zijn de belangrijkste criteria op een rijtje.

• Insectenmagneet: Vogels eten niet alleen zaden, maar vooral insecten. Planten die veel nectar of stuifmeel produceren, trekken insecten aan. En die insecten trekken weer vogels aan. Denk aan planten met kleine bloemetjes.
• Bessen en zaden: Na de bloei wil je dat de plant vruchten of zaden geeft. Dat is voedsel voor in de herfst en winter, wanneer het moeilijker wordt voor vogels om voedsel te vinden.
• Dichte structuur: Vogels moeten kunnen schuilen voor roofvogels of slecht weer. Bodembedekkers die een dicht tapijt vormen of wat hoger worden, bieden die veiligheid.
• Winterhardheid: Je wilt niet elk jaar opnieuw beginnen. Kies voor vaste planten die goed tegen de Nederlandse winter kunnen. Zo heb je er jarenlang plezier van.
• Geen gif: Kies voor biologische of onbespoten planten. Gif in de tuin is dodelijk voor insecten en vogels die ze eten. Bij voorkeur planten van een kwekerij die met ecologische teelt werkt.

De toppers: 5 vogelvriendelijke bodembedekkers

Er zijn veel planten die geschikt zijn, maar ik heb vijf toppers geselecteerd die perfect zijn voor een vogelvriendelijke tuin. Deze planten doen het goed in de meeste Nederlandse tuinen en zijn relatief makkelijk te verzorgen.

Ze variëren in hoogte en structuur, zodat je een mooie afwisseling kunt creëren.

1. Kruipend zenegroen (Lysimachia nummularia 'Aurea')

Prijzen kunnen variëren, maar dit zijn richtprijzen voor flinke planten van 9x9 cm pot. Dit is een echte bodembedekker die laag blijft en een dicht tapijt vormt. De gele bloemetjes in de zomer zijn een magneet voor bijen en hommels.

Vogels die van insecten houden, zoals de pimpelmees, zullen dit waarderen. Daarnaast zorgt het dichte blad voor beschutting voor kleine insecten en spinnen.

• Prijs: Ongeveer €4,- per plant.
• Pluspunten: Bloeit lang, trekt veel insecten aan, vormt een dicht tapijt.
• Minpunten: Kan soms wat agressief woekeren, heeft regelmatig water nodig in droge zomers.

2. Kruipend moerasscherm (Crepis tectorum)

Het is een sterke plant die goed tegen een beetje schaduw kan, maar het liefst staat hij in de zon of halfschaduw. Een plant die je niet vaak ziet, maar die fantastisch is voor vogels. Hij groeit in rozetten van fijn blad en heeft kleine, gele bloemetjes. De zaden die daarna verschijnen zijn geliefd bij vinken en andere zaadeters.

Het is een eenjarige plant die zichzelf vaak weer uitzaait, waardoor je elk jaar weer een verrassing hebt.

• Prijs: Ongeveer €3,50 per plant of zaadjes voor €2,- per zakje.
• Pluspunten: Zaait zichzelf uit, aantrekkelijk voor zaadetende vogels, geschikt voor droge plekken.
• Minpunten: Is eenjarig, dus je moet hem elk jaar opnieuw zaaien of kopen.

3. Vroegeling (Lamium galeobdolon)

Hij houdt van een zonnige, wat droge plek met schrale grond, bijvoorbeeld na het gebruik van de beste vogelvriendelijke meststoffen voor een gezonde tuin. Dit is een sterke, lage bodembedekker die goed gedijt in de schaduw. Hij heeft gele bloemen en een zilverachtig blad.

De bloemen zijn belangrijk voor vroege bijen en hommels. Later in het jaar vormen zich zaden die vogels zoals de huismus lusten.

• Prijs: Ongeveer €4,50 per plant.
• Pluspunten: Zeer sterk en bodembedekkend, geschikt voor schaduw, aantrekkelijk voor insecten en vogels.
• Minpunten: Kan behoorlijk uitdijen, soms iets te enthousiast.

4. Koninginnekruid (Symphytum x uplandicum 'Variegatum')

Het is een plant die weinig eisen stelt en zich makkelijk verspreidt. Ideaal voor de plekken waar niet zoveel zon komt en waar je een groene basis wilt. Niet te verwarren met het giftige gewone koninginnekruid.

Dit is een sterke bodembedeker met bont blad en blauwe bloemen. De bloemen zijn zeer rijk aan nectar en trekken veel insecten aan.

Vogels die van insecten houden, zoals de winterkoning, zijn er blij mee.

• Prijs: Ongeveer €5,- per plant.
• Pluspunten: Sterke groei, veel nectar, geschikt voor grotere oppervlakken.
• Minpunten: Kan wat slordig worden, kan na de vorst lelijk worden.

5. Grote maagdenpalm (Vinca major)

Het is een plant die goed groeit op voedzame, vochtige grond en die de tuin een weelderige uitstraling geeft. Het blad kan na de bloei wat lelijk worden, maar de plant vormt een goede basis. Een klassieker die zeer sterk is en het goed doet in de schaduw.

De blauwe bloemen in het voorjaar zijn prachtig en trekken veel insecten aan. De plant vormt een dicht, groen tapijt dat vogels beschutting biedt, terwijl u geniet van het beste vogelvoer voor de grote gele kwikstaart.

Hij is groenblijvend, dus ook in de winter heeft de tuin nog structuur. Let wel op dat je hem niet in de volle zon plant, dan verbrandt het blad.

• Prijs: Ongeveer €6,- per plant.
• Pluspunten: Groenblijvend, zeer sterk, dichte structuur, mooie bloemen.
• Minpunten: Kan woekeren, heeft vochtige grond nodig.

Vergelijking: welke bodembedekker past bij jou?

Om het je makkelijker te maken, zetten we de belangrijkste eigenschappen nog even op een rij. Zo kun je snel zien welke plant het beste bij jouw tuin en wensen past. Denk na over de plek (zon of schaduw) en wat je wilt bereiken (veel insecten, zaden of het hele jaar door beschutting).